We nemen je mee naar de E3 van 2013, waar Sony voor een juigend publiek een vermakelijk kort filmpje laat zien. Twee hoge bazen bij Sony laten op een kolderieke en uitdagende wijze de oversteek zien van een schijfje. Dit filmpje was alleen gemaakt om de concurrent, Xbox, op de hak te nemen, omdat er geruchten waren dat Microsoft de markt voor tweedehands games de nek om wilde draaien. De achterliggende gedachte omschrijft zich het best als de populairste jongen uit de klas, die op het schoolplein de spijkerbroek van een minder populaire jongen naar beneden trekt. Zo kon iedereen zien dat die jongen een veel te strakke, witte onderbroek aan had en het hele schoolplein lag in een deuk.
Een veel te strakke, witte onderbroek aantrekken, dat zal Sony nooit doen. Sony is er juist voor al die lachende, stoere jongetjes op het schoolplein. Om verdere escalatie te voorkomen doet die andere jongen voorlopig even geen witte onderbroek meer aan. Dertien jaar later laat Sony weten vanaf 2028 voor altijd een veel te strakke, witte onderbroek aan te doen. Weg met al die andere onderbroeken die je veel meer bewegingsvrijheid geven!
Waar is die grijns gebleven?
Oké, wij moeten toegeven, de vergelijking gaat niet helemaal op. Destijds kon je nog wel degelijk discs kopen voor de toen aangekondigde Xbox One, maar als je deze aan een ander zou geven of verkopen, dan werd diegene gevraagd het hele spel te kopen om het spel te kunnen spelen. Gamers kwamen massaal in opstand en Sony speelde daar handig op in door dus een filmpje te maken, waarin de draak werd gestoken met de keuze van Microsoft. Het filmpje begon met de vraag ‘hoe werkt het uitlenen van een PlayStation-game?’ en liet twee hoge bazen zien van Sony die fysiek de disc aan elkaar doorgaven en met een plagende grijns op hun gezicht. Gamers konden die actie wel waarderen en Sony’s PlayStation 4 verkocht vele malen meer en sneller dan de Xbox One. Dat terwijl de vorige generatie het verschil uiteindelijk zeer klein was tussen de twee consolemakers als het aankomt op verkochte consoles. Veel gamers geven Microsoft’s keuze en het filmpje van Sony vaak aan om aan te geven dat Xbox daar hun goodwill verloor bij hun fan-base en potentiële nieuwe klanten.
Nu, dertien jaar later, komt Sony ineens met de mededeling dat men gaat stoppen met het uitgeven van games op een schijfje. Dat doen ze met ingang van 2028. Sony-fans en PlayStationbezitters laten hun onvrede massaal horen en zagen deze stap niet aankomen. Althans, ze zagen heus wel dat de industrie al een tijdje die kant op wil gaan, maar hadden simpelweg niet verwacht dat Sony de eerste zou zijn die schijfjes volledig in de ban zou doen. De eerste voortekenen waren er al toen Sony een discloze PS 5 Pro uitbracht, maar men boodt toen nog een losstaande disc-reader aan voor de mensen die nog graag fysieke schijfjes in zijn PlayStation wil stoppen.
Wat wil Sony hiermee bereiken?
Als we even de emotie uitschakelen en onszelf in het management van Sony verplaatsen dan kunnen we wel een aantal voordelen en redenen bedenken waarom Sony ineens dit besluit heeft gemaakt. Ten eerste, de meest belangrijke, wil Sony uiteraard veel geld verdienen en veel producten omzetten in winst. Welke beslissing Sony ook maakt, geld is altijd de eerste factoor die meespeelt. Om fysieke media aan te bieden moet hun console voorzien zijn van een disc drive, het moet een ongelooflijk aantal plastic doosjes fabriceren met minimaal evenveel gebrande discs en vaak ook nog een handleiding. Deze moeten verscheept worden via een boot en plaatsnemen in een winkel. Dit proces snoept de nodige centen af van de totale prijs van het product wat in de winkel ligt en dan wil die winkel ook zelf nog wat meeverdienen.
Vervolgens verkoopt een gedeelte van de gamers hun schijfje weer aan diezelfde winkel, die het schijfje dan weer doorverkoopt tegen een hoge winst. De winkel verkoopt diezelfde game dus meerdere keren, terwijl Sony daar maar één keer geld op ontvangt. Uiteraard is dat jouw probleem niet, want niet iedereen koopt alleen maar nieuwe games, maar we keken dit juist vanuit Sony’s perspectief. Sony bood hun PlayStations al die jaren tegen een verlies, zodat jij sneller zou overgaan tot aanschaf van hun consoles. Vervolgens verdienen ze dat weer terug door de games die jij koopt en de services die jij gebruikt, zoals het online kunnen spelen van de games. Om die games te maken wordt er heel veel geld geïnvesteerd en tegenwoordig duurt het ook nog eens langer om zulke spellen te ontwikkelen. Daarnaast leek de consolemarkt decennia lang te groeien, maar sinds de huidige generatie consoles is daar een stagnatie te vinden.
Verkeerde timing
De vraag naar RAM-geheugen is enorm gestegen sinds grote techbedrijven onderling in een AI-race zitten en daar is gaming de dupe van, want daardoor schieten de hardwareprijzen omhoog. Maar dat is niet het volledige plaatje, want consolemakers als Microsoft en Sony willen nu wel eens winst maken op de consoles zelf, waardoor consoles ineens onbetaalbaar zijn geworden op een moment waar in de traditionele levenscyclus van een console juist de prijzen zouden moeten dalen. Hierdoor kunnen we inmiddels niet meer spreken van een stagnatie, maar een krimp van de consolemarkt. Met een slecht gevoel voor timing komt daar nu dus het nieuws bij dat Sony volledig digitaal gaat met hun software.
Tel daar ook nog eens bij op dat Sony zeer recentelijk heeft laten weten te stoppen met het aanbieden van films en zelfs de reeds verkochte, digitale films volledig te verwijderen, waardoor je deze niet meer kunt bekijken. Het is werkelijk bizar dat dit nieuws zo dicht zit op het schrappen van fysieke games, want juist dit soort acties zijn een van de sterkste tegenargumenten van alle boze gamers. Overigens zijn er inmiddels meerdere onderzoeken gedaan naar het ‘koopgedrag’ van gamers, waar vaak uit komt dat gamers steeds minder fysieke media kopen. Waar dertien jaar geleden de cijfers nog in het voordeel waren van de fysieke gamers, hebben grote delen van de gaming community hun games vaker digitaal aangeschaft. Sony dacht blijkbaar dat dit het moment was om de stap voorgoed naar digitaal te zetten, maar de community laat zien daar nog niet aan toe te zijn.
De argumenten van boze gamers
Gamers gaan massaal het internet op om te klagen over Sony’s beslissing, maar wat zijn hun argumenten dan? Uiteraard bestaat er nog een groep gamers die hun games graag fysiek koopt, juist zodat ze het spel na een tijd kunnen verkopen. Ook is er een groep die hun games graag in een kast zet, zodat het mooi staat bij zijn verzameling. Het beste argument is echter de kans op het kwijtraken van je game, omdat je geen game hebt gekocht, maar een licentie. Als de uitgever, ontwikkelaar of consolefabrikant besluit met het spel te stoppen, kun jij deze game niet meer spelen. Dat is oneerlijk, want je hebt er geld voor betaald en niet zo’n beetje ook.
Door de groeiende kosten en inflatie zijn spellen de afgelopen maanden zelf ook al duurder geworden dan de afgelopen decennia. De kans dat een populaire game met korting aangeboden gaat worden, wordt kleiner, aangezien de winkelbezitters de prijs de hele tijd hoog kunnen houden. Door alle prijsstijgingen en digitale ambities zijn veel gamers bang dat gaming straks alleen nog voor de rijke mensen wordt. Dat terwijl consolegaming juist lang werd gezien als portemonneevriendelijk alternatief voor pc-gaming. Dit is op de grote termijn weer een probleem voor consolemakers en uitgevers, want als mensen het financieel niet meer kunnen veroorloven om consoles of games te kopen worden hun producten minder verkocht en kunnen ze fluiten naar hun winst. Gamers kunnen dan weer fluiten naar nieuwe games en zo zit je midden in een fluitconcert waar niemand blij van wordt.
Hoe zit dat dan met Steam en pc-games in het algemeen?
Bij Valve, het bedrijf achter Steam, zullen ze zich best vermaken met het nieuws, al zullen ze er ook niet veel van profiteren als games als medium een vrije val gaat maken. Voor wie het nog niet weet; Steam is de grootste en populairste aanbieder van pc-games en zij zijn al meer dan dertien jaar volledig digitaal. Daar is nooit een hoop tegenstand tegen gekomen, terwijl men toch wel degelijk heeft gezorgd voor winkels zonder pc-games. Toch is de vergelijking met de plannen en acties van Sony (en Microsoft) niet helemaal eerlijk. Voordat Steam groot werd had de pc-industrie juist te kampen met de piratenrij van pc-games, vele games waren erg makkelijk te downloaden via piratensites. Uitgevers van pc-games waren erg blij met het initiatief van Steam, waardoor zij het al snel gingen ondersteunen.
Steam zelf was er vroeg bij, zo vroeg dat het voor andere online pc-winkels moeilijk is om de concurrentie aan te gaan. Velen hebben het geprobeerd en hebben er inmiddels miljarden ingepompt. Kijk bijvoorbeeld eens naar Epic Games Store dat nog wel een lange tijd zonder winst zal opereren, in de hoop dat het ooit genoeg bestaansrecht heeft om winst te maken. Epic verkoopt verder licenties voor hun Unreal Engine en verdient dagelijks veel geld met de inkomsten van het mega-populaire Fortnite. EA probeert het al een lange tijd en zelfs Micrisift heeft moeite een online winkel aan te bieden die kan concurreren met Steam.
Er is namelijk iets wat Steam doet, wat veel andere bedrijven niet gelukt is: constant blijven. Je komt ze niet vaak in het nieuws tegen nadat ze rare fratsen hebben uitgehaald, hun strategie ineens hebben veranderd of de boel overhoop gooien. Dat terwijl ze maar liefst 30% van de inkomsten afsnoept van elk verkochte game en alsnog lagere prijzen heeft dan dezelfde game op een console. Daarnaast zijn er maandelijks vele aanbiedingen en speelt de consument zelf ook een grote rol door middel van workshops en community reviews. Valve maakt zelf wel games en soms een beetje hardware, maar is daar niet van afhankelijk. Eerlijk is eerlijk, Steam heeft daarnaast ook als voordeel dat het software verkoopt op apparaten die je toch al in je huis had staan en ook nog eens voor andere dingen kunt gebruiken, zoals je huiswerk. Toch hoor je niemand meer over een fysieke pc-game en is er geen winkel die in opstand is gekomen tegen de afwezigheid van pc-games in de winkel.
Heeft Sony gelijk?
Ja en nee. Ik weet ook wel dat het een onbevredigend antwoord is, maar het is wel zo. Het lijkt onvermijdelijk dat games straks alleen nog maar digitaal worden aangeboden, al is het alleen maar om de kosten te drukken. Daarnaast heb je er ook qua milieu niets aan om al dat plastic te blijven verschepen voor een disc, waar alleen een verwijzing opstaat naar de download-versie van een game. Het probleem is alleen dat Sony (en straks vast ook Microsoft) een cruciale denkfout maakt, want als je iets weghaalt bij je eigen community, moet je er ook wat voor terugdoen. Sony zelf zal met het argument komen dat de games zelf genoeg zijn als vervanging, want de hogere kosten en ontwikkeltijd moet ergens het geld vandaan halen. Zij maken steeds grotere games en investeren dan een groot gedeelte in het ontwikkelen van een nieuwe game. Flops worden gefinancierd door de succesvolle games en het sluiten van studio’s, waardoor veel mensen hun baan verliezen.
Als de gamer ook nog eens het gevoel krijgt een game alleen maar te huren, totdat Sony er de stekker uit trekt, dan moet je wel met argumenten voor de gamers zelf komen waarom dit ook voor hen een voordeel is. Tot nu toe lieten consolefabrikanten juist zien dat games duurder zijn geworden sinds ze meer online worden aangeboden, waarbij het soms heel lang kan duren voordat een game afgeprijsd wordt. Deze hele transitie van fysiek naar digitaal had veel soepeler kunnen en moeten verlopen om de tegenstand grotendeels te vorkomen. Het enige voordeel dat een digitaal spel aan de koper biedt is, je hebt geen opslagruimte meer nodig en je games kunnen niet beschadigd raken. Of dat een voordeel is weten we niet zeker, het voelt subjectief. Misschien heb jij veel ruimte voor kasten en ga jij uitzonderlijk voorzichtig met de discs om.
Het zal financieel een lastige rekensom zijn, maar als men de games online nu juist goedkoper zou aanbieden, dan was men positiever over het hele idee. Maar ook dat is te simpel gedacht, want wat weerhoudt Sony ervan om de prijzen van games nog hoger te maken als hun storefront de enige is waar je de game kunt aanschaffen? ‘Maar de kans dat Sony stopt met games maken is erg klein’ is een gehoord argument, dat klinkt inderdaad aannemelijk. Toch klonk het dertien jaar geleden ook aannemelijk dat je PlayStation-games ten alle tijden fysiek zou kunnen aanschaffen. Blijkbaar koste het een á twee veranderingen op het hoogste niveau van PlayStation Gaming om dat soort dingen rigoureus om te draaien, daar kweekt men niet bepaald het vertrouwen mee dat nog zo’n wijziging in management ervoor kan zorgen dat je al je games kwijt bent.
En nu?
Sony heeft met PlayStation een heel groot merk in handen, waarmee men al een lange tijd de scepter zwaait in de console-industrie. Men verkoopt heel veel consoles en heeft al die tijd van een trouwe aanhang mogen genieten. Veel van die mensen hebben inmiddels wel wat digitale games via PlayStation Network aangeschaft en dat speelt dan weer mee bij de keuze van een console bij een nieuwe generatie consoles. Dat leek een situatie die niet snel zou veranderen, maar uitgerekend het bedrijf dat deed alsof het zulke dingen nooit zou doen is het eerste consolebedrijf dat aankondigt volledig digitaal te gaan,. Of in ieder geval, het eerste bedrijf dat het hardop durft te zeggen. Microsoft, maar ook Nintendo, kijkt met veel interesse naar deze situatie. Nu kunnen beide bedrijven heel goedkoop zo’n filmpje maken waarbij men net zo’n goedkope grap kan uithalen als Sony destijds met Microsoft deed, maar ook zij dromen van een digitale toekomst.
Eerlijk gezegd dromen wij ook van een digitale toekomst, maar we zijn ons ook bewust van de charme en nood van fysieke games. Niet iedereen kan altijd de volle pond betalen van nieuwe games, maar ze blijven wel met veel interesse spelen. Als zij later een groter budget hebben pluk je er als consolemaker ook de vruchten van. Daarnaast krijgen ze ook kinderen die in de toekomst zomaar klant van je kunnen zijn. Zolang Sony en de andere consolebedrijven voet bij stuk houden, dan zal het medium games de aankomende tijd veel tegenslagen te voorduren krijgen, naast de al aankomende slachtoffers van het sluiten van studio’s.
Hoe dan ook; het is een interessante situatie, want een kat in het nauw maakt meestal rare sprongen. De kans bestaat dat Sony na de backlash alsnog hun plannen gaat terugdraaien. Niets is zo schadelijk als een hele community die je producten gaat negeren door de een of meerdere besluiten. Zodra ze de boel terugdraaien zal het voor de andere bedrijven nóg moeilijker worden om de volledige stap naar digitaal te maken en zal de waarschijnlijk onvermijdbare digitalisering weer wat jaren uitgesteld worden. De aankomende next-gen zal dan misschien zelfs terug moeten gaan naar de tekentafel, met de nodige extra kosten. Het wachten is op een van de huidige of nieuwe consolefabrikanten die de digitalisering gaat paren met veel voordelen voor gamers, waaronder gunstigere prijzen, Wij denken alleen áls dat gaat plaatsvinden, men de fysieke games juist duurder maakt en de digitale games niet goedkoper.
Wat vind jij van de situatie? Hoe zou jij graag willen dat Sony en Microsoft het aanpakken qua fysieke en digitale games bij een eventuele next-gen console? Laat het ons weten in de comments!